Wie zijn Wij? |
| Wie? Mijn grootmoeder kwam uit Antwerpen. Als klein kind vind je dat de normaalste zaak van de wereld. Dat ze zo nu en dan wat Vlaamse woorden ‘klapt’ neem je op de koop toe (en soms over). Pas op latere leeftijd ga je je afvragen waarom ze een stad ontvlucht waar ze zulke lekkere pralines maken. Dat doe je per slot van rekening niet zomaar..... Mijn grootmoeder vluchtte met haar familie voor de aanstormende Duitse keizerlijke troepen. Antwerpen werd geëvacueerd en bezet door de Duitsers in oktober 1914. De bezetting van Antwerpen zou, zoals het grootste gedeelte van België tot november 1918 duren.
|
|
|
|
Honderdduizenden
Belgische vluchtelingen trekken de Nederlandse grens over en gaan vier jaar
ellende tegemoet in de Nederlandse interneringskampen. Mijn grootmoeder had
geluk. Zij vond een plek bij familie in Maastricht. De wetenschap daar uit voortgekomen te zijn vergroot de belangstelling voor deze geschiedenis enorm. De plaatselijke bibliotheek voorziet nauwelijks in deze behoefte aan informatie en dit maakt het vergaren hiervan al bijna verzamelen van een schaars goed. Als ik dan op vijftienjarige leeftijd voor het eerst de Noord-Franse voormalige slagvelden zie dan is dat de aanjager die bij mij, maar ook bij mijn vader, leidt tot een buitenproportionele verzamelwoede in alles wat met de eerste wereldoorlog te maken heeft.
|
|
Waarom? Dit is de enige plaats waar oorlog thuis hoort: een museum! Naarmate onze interesse toenam voor alles wat met de eerste wereldoorlog te maken had groeide onze verbazing over de onbekendheid van deze slachting bij Nederlanders. Een ongekend drama dat van 1914 tot 1918 plaatsvond op slechts enkele meters van Nederland en daar tot heden zijn littekens nalaat heeft van weinig tot geen bekendheid (interesse?) in Nederland mogen leiden. Toch heeft ook Nederland, ondanks haar neutraliteit, een actieve rol gespeeld in de eerste wereldoorlog. Grote aantallen (honderdduizenden!) burgervluchtelingen, uitgeweken militairen, deserteurs en ontsnapte krijgsgevangenen van vele nationaliteiten moesten worden geïnterneerd. Halverwege de jaren negentig van de 20e eeuw groeit in Nederland het gevoel voor een groot Europa en daarmee de groeit de interesse van Nederlanders in kunst, cultuur, literatuur en geschiedenis uit de ons omringende landen. Dit leidt tot een gestage vergroting in het aanbod van boeken dat geschreven of vertaald wordt over de eerste wereldoorlog. Met name de laatste vijf jaar is het aanbod verveelvoudigd. Hierbij groeit ook de behoefte van de lezer om meer te beleven dan het geschreven woord; men wil horen, zien en voelen. Nederlanders bezoeken vervolgens de oude slagvelden in Frankrijk en België en verbazen zich temeer: wat is hier gebeurd!? Op die vraag hopen wij een klein beetje antwoord te geven door het openstellen van onze collectie aan het publiek. |
|
 De waarheid bleek anders....... |
Wat? Wat zou je bezoekers van een museum nou kunnen laten zien dat
mogelijk een klein beetje bij kan dragen aan een verklaring van de waanzin die de eerste
wereldoorlog heet? Het antwoord is even teleurstellend als simpel: niets! Wij hebben niet
de illusie middels een aantal diorama’s en vitrines oorzaak en gevolg aan te kunnen
tonen. Leven noch lijden laat zich op 150 vierkante meter vertalen. Men kan onbeperkt
lezen over de eerste wereldoorlog en dan nog moet je tot de conclusie komen dat er is
slechts een aantal auteurs in is geslaagd een goed beeld te geven wat zich moet hebben
afgespeeld. En dit waren veelal mensen die het zelf hadden meegemaakt! |
|
De geschiedenis van de eerste wereldoorlog is dusdanig veelomvattend dat wij hebben gekozen voor een ‘beperkt’ gedeelte, een thema, zo u wilt. De keuze voor het thema was in onze optiek eenvoudig. De slag bij Verdun in 1916 kent nagenoeg alle elementen en gruwelen der eerste wereldoorlog. Zonder de pretentie te hebben u een compleet beeld te geven denken wij middels een aantal diorama’s en vitrines toch een zekere sfeer te kunnen scheppen waarin de gebeurtenissen indertijd moeten hebben plaatsgevonden. De diorama’s herbergen allen een verschillende periode uit de slag om Verdun. Centraal thema is hierbij ‘het dagelijks leven van de loopgraafsoldaat’. Ondanks de beperkte ruimte denken wij dat dit museum een hoog educatief gehalte zal hebben. Meer dan 30 ‘mannen’ van verschillende nationaliteiten, onderdelen en rang vertalen voor u de jaren 1914 tot en met 1918 aan het front van Verdun. Voor verheerlijking van militarisme, wapens of munitie bent u echter bij ons aan het verkeerde adres. Er is weinig glorieus te vinden in de dood van honderdduizenden bij Verdun.
Peter Wories |
|
